10:28 PM
     صفحه نخست          اساسنامه و مرامنامه حزب          آلبوم عکس       عضویت در حزب         آرشیو مطالب       جستجوی مطلب           پیوند ها          تماس با ما 
 یادداشت سر دبـیـر
  چند نکته از این روزها

در این شیها و روزها شاهد رونمایی از " فواحش سیاسی " هم بودیم ، هر چند سال در بغل یک جریان سیاسی ! وقتی که هدف اصلی برخی آدمها فقط خوردن و چریدن باشد دیگر عزت و غیرت و شرافت محلی از اعراب ندارد . چه ساده نگرند ارکان ستاد رقیب که فکر می کنند با این فواحش سیاسی می توانند " دولت انقلابی " را پایه گذاری کنند ! دولتی که با مشارکت این فرصت طلبان شکل گیرد " دولت قلابی " است نه " دولت انقلابی "

 اخبار عمومی
بایدن عینک خلبانی مورد علاقه‌اش را به پوتین هدیه داد
«گوترش» برای دومین بار دبیرکل سازمان ملل شد
تهدید انتخاباتی وزرای کشور و ارتباطات از سوی نماینده قم: استیضاح‌شان می‌کنیم
انصراف جلیلی به نفع رئیسی
همتی: کنار رفتن آقای جلیلی تکه دیگری از پازلی بود که برای کشور چیده شده
۲۱۰ نماینده مجلس خواستار انصراف نامزدهای اصولگرا به نفع رییسی شدند
مدیرکل آژانس: احیای توافق هسته‌ای به بعد از انتخابات ایران موکول می‌شود
انصراف زاکانی به نفع رئیسی
همتی: از ظریف برای حضور در کابینه‌ام دعوت خواهم کرد
مصلحی (وزیر اسبق اطلاعات): از شیطنت‌ها متاسفم
آیت‌الله‌ دستغیب: به همتی رای خواهم داد
واکنش قاضی‌زاده هاشمی به بیانیه مجلس: باید ببینم برای کنار رفتن حجت شرعی دارم یا نه
پیام همتی به مهرعلیزاده: مسئولیت مرا سنگین‌تر نمودید/ از حضرتعالی طلب کمک فکری و عملی دارم
زاکانی: نگفتم تا آخر در رقابت‌ها می‌مانم/ به وظیفه خودم در مناظره عمل کردم
مجید انصاری: مصلحی کیست که انتخاب آیت الله هاشمی را مصلحت ندانست؟ /از چه می ترسید، مشروح این جلسه را از تلویزیون پخش کنید
حمایت علی مطهری از همتی
نامه محسن هاشمی به رهبر انقلاب درباره شورای نگهبان
جهانگیری به شورای نگهبان: جلسه بررسی صلاحیت هاشمی را پخش کنید
مدیرمسئول روزنامه کیهان: مشارکت در انتخابات صد در صدی خواهد بود
سخنگوی شورای نگهبان: تکذیب سخنان مصلحی درباره ردصلاحیت هاشمی
زاکانی: به دنبال دیوارکشی بر دور کشور نیستیم
قاضی‌زاده هاشمی: تصور غلطی است که رییس جمهوری دانای کل باشد
رقابت نزدیک رئیسی، همتی و جلیلی در توئیتر، اینستاگرام و تلگرام /زاکانی در قعر جدول
زاکانی: امروز وقت قیام است/ بستگان و فامیل هایمان را سر کار نمی‌آوریم
رئیس کمیته آموزش و پرورش مجلس: بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها از اول مهرماه در حد یک نظریه بوده
جمیله علم الهدی: به عنوان همسر رئیسی مخالف کاندیداتوری اش بودم اما...
همتی به رئیسی: شما که مخالف fatf هستید، گل به خودی زدید
زاکانی به همتی: نامه رسمی شما موجود است/ چرا با مردم صادق نیستید و دروغ می‌گویید
مصباحی‌مقدم: رئیسی برنامه اقتصادی‌اش را بیان کند
پاسخ محسن رضایی به انتقاد دختر شهید باکری: برای عاقبت به خیری‌ام دعا کن
توضیحات عنابستانی درباره اتهاماتش در شکایت پلیس
سید احمد موسوی، رئیس ستاد محسن رضایی شد
مولوی عبدالحمید از کدام نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری حمایت می‌‌کند؟
اعلام فهرست 21 نفرۀ ائتلاف شورای شهر تهران
قاضی زاده هاشمی: از زمان تاسیس دولت تا ٢٢بهمن کرونا را حل و فصل می‌کنیم
واعظی: هدف اصلی در مناظرات زدن دولت است/ روحانی یک دهم اینها هم وعده نداد
وزیر آموزش و پرورش: معلمان تا پایان مرداد واکسینه می‌شوند/ به زیر 18 سال هم در تمام دنیا واکسن پیشنهاد نمی‌شود
ابراز تمایل همتی به دیدار با بایدن
انتقاد علی مطهری از سوالات اولین مناظره انتخابات
سیدحسن خمینی: خیلی ها می خواستند از «جمهوریت» انتقام بگیرند
 گفتــگو
چمران: روحانی در مناظرات بسیار استادتر و بانفوذتر از این کاندیداها بود!
مینو محرز در گفتگو با خبرآنلاین: درباره عملکرد وزیر بهداشت با مردم موافقم/ بساط واکسن در ناصرخسرو جمع شود
شهاب الدین صدر: در فضای سرد،انتخابات به مرحله دوم می‌رود /د حداکثر ۱۰ کاندیدای ریاست جمهوری داریم
سلامتی: عارف نباید انصراف می‌داد/اصلاح‌طلبان انتخابات را تحریم نمی کنند
عباسی : نه شبیه احمدی نژادم نه آیت الله هاشمی / با پول که نمی توان رأی خرید
حسین مرعشی: اولویت اصلاح‌طلبان حمایت از یک شخصیت اصلاح‌طلب است
فریدون عباسی: از شورای نگهبان نمی ترسم /اصلاح طلبان با من بدتر از اسرائیل رفتار کردند
اصغرزاده: اصلاح طلبان می‌خواهند به سمت مردم غَش کنند
تحلیل حجاریان از نامزدی تاج‌زاده: حذف و تخریب چاره کار نیست
سردار دهقان: دنبال گدایی کردن برای تبلیغات نیستم /نه احمدی نژادم نه خاتمی /به موقع به اسرائیل ضربه می زنیم

کد مطلب 26539           تاریخ ارسال : 1399/11/13                         نسخه چاپی
پیش‌‌بینی انتخابات ۱۴۰۰

از آنجا که پروژه‌ شیبانی‌سازی و پرورش‌سازی همچنان کارآمد به‌نظر می‌رسد، انتخاباتی غیررقابتی و پیش‌بینی‌پذیر را شاهد خواهیم بود.


سعید حجاریان؛ مشق نو- درباره وضعیت و کیفیت انتخابات سال ۱۴۰۰، چینش نامزدها و همچنین نتیجه این انتخابات تا به امروز نکات مختلفی گفته شده و نگارنده نیز کمابیش به این مباحث ورود کرده است. در این مجال کوشش می‌کنم با طرح دو سؤال، درباره نتیجه انتخابات نکات دیگری را مطرح کنم. این دو سؤال به قرار زیر هستند:
الف) آیا می‌توان نتیجه انتخابات ۱۴۰۰ را پیش‌بینی کرد؟
ب) آیا در گذشته پیش‌بینی نتیجه انتخابات امکان‌پذیر بود؟

برای پاسخ به این دو پرسش، ادوار پیشین انتخابات را به دو بخش پیش‌بینی‌پذیر و پیش‌بینی‌ناپذیر تقسیم‌ می‌کنم.

انتخابات پیش‌بینی‌پذیر

یکم) ابوالحسن بنی‌صدر. اولین رئیس‌جمهور جمهوری اسلامی آقای ابوالحسن بنی‌صدر بود. ایشان با رد صلاحیت نماینده حزب جمهوری اسلامی تقریباً به ‌نامزد بی‌رقیب انتخابات بدل شد. البته وی دست به یک ترفند تبلیغاتی زد و‌ آن این بود که به دیدار امام خمینی رفت و بعد از آن، به هنگام خروج از جماران کاندیداتوری خود را اعلام کرد. این ترفند که «تقریر ظن کاذب» نام دارد، سابقه‌ای طولانی دارد؛ می‌گویند یکی از اعیان، به‌هنگام‌ شرف‌یابی نزد شاه یک دست خلعتی تشریفاتی در بقچه پیچید و به نوکرش داد تا آن را به گوشه‌ای از کاخ ببرد. وی بعد از ملاقات با شاه، به‌هنگام برگشت آن تشریف را پوشید و از کاخ بیرون آمد و همه مردم تصور کردند شاه او را مفتخر به این خلعت کرده و مقام‌اش بالا رفته است. به هر ترتیب در آن انتخابات اندک رأیی نصیب افرادی از جمله دریادار مدنی و دکتر حبیبی شد اما مشخص بود بنی‌صدر پیروز انتخابات است و به همین دلیل نیز شعار «بنی‌صدر، صددرصد» همه‌جا طنین‌انداز شد.

دوم) محمدعلی رجایی. شهید رجایی پیش‌ از انتخابات ریاست جمهوری نخست‌وزیر بود و تحت فشار آقای بنی‌صدر نیز قرار داشت اما چهره‌ای مقبول به حساب می‌آمد. به‌رغم آنکه حزب جمهوری اسلامی مخالف وی محسوب می‌شد، مرحوم بهشتی از ایشان دفاع جانانه‌ای کرد و رجایی به نامزد اجماعی همه احزاب و گروه‌ها تبدیل شد. در واقع ایشان عملاً رقیب قابل توجهی نداشت و حاضران در انتخابات نیز برای خالی نبودن عریضه نامزد شده بودند.

سوم) سیدعلی خامنه‌ای. در سومین دوره انتخابات ریاست جمهوری برای آنکه انتخابات کمی پرشور شود، جامعه روحانیت مبارز به سراغ آقای مهدوی کنی رفت تا نزد عموم فضای انتخابات رقابتی جلوه کند. آقای مهدوی کنی در رودربایستی قرار گرفت و پاسخ مثبت داد اما در بحبوحه انتخابات، زمانی‌که فهمیدند ممکن است رأی آقای مهدوی تأثیرگذار باشد، رفتند و به ایشان گفتند انصراف بده! آقای مهدوی کنی استنکاف کرد ولی آخرالامر ناگزیر از انصراف شد. با خروج ایشان، فضای انتخابات به نفع نامزد اجماعی تسهیل و آیت‌الله خامنه‌ای پیروز انتخابات شد. در انتخابات سال ۱۳۶۴ نیز شرایط به همین منوال بود و رئیس‌جمهور چهار سال دیگر در پاستور باقی ماند.

چهارم) علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی. آیت‌الله هاشمی پس از اتمام جنگ و درگذشت امام خمینی با شعار سازندگی –که نیاز اساسی کشور جنگ‌زده به حساب می‌آمد- به انتخابات ورود کرد و پیش‌بینی می‌شد که پیروزی از آن ایشان باشد. گویی همه از قبل خبر داشتند قدرت بناست در چه سطحی دست به دست شود. اما، در انتخابات دوره دوم، آقای احمد توکلی کمی موازنه را به هم زد. در تحلیل رأی آقای توکلی موارد بسیاری گفته شده است اما می‌توان بر این نکته تأکید کرد که رأی ایشان در زادگاه‌اش، بهشهر حداقلی بود اما در مقابل، در شهرهایی که مخالف وضع موجود بودند یا دست‌کم بر اثر سیاست‌های دولت سازندگی آسیب دیده بودند، رأی به ایشان یا به تعبیری نه به آقای هاشمی تأمل‌برانگیز بود. به هر تقدیر، آن انتخابات نیز، هر چه بود، رقابتی نبود. 

انتخابات پیش‌بینی‌نا‌پذیر

یکم) سیدمحمد خاتمی. انتخابات دوم خرداد ۱۳۷۶ در میان ادوار مختلف نقطه عطف محسوب می‌شود. در آن سال، ساخت قدرت یک صدا و همدل از نامزد جامعه روحانیت مبارز، آقای ناطق نوری حمایت می‌کرد. به‌نحوی که ایشان و همراهان‌اش پیش از پیروزی سودای چینش کابینه را در سر داشتند و اعوان راست‌گرایان در تمامی ارگان‌ها از هیچ دخالتی دریغ نکردند. درباره مشارکت ۱۰۰ و چند درصدی در شهرهایی از کشور همان سال‌ها نکاتی را قلمی کردم و بعد از سال‌ها هم با انتشار خاطرات سال ۱۳۷۶ آقای هاشمی رفسنجانی یکپارچی قدرت برای مدیریت انتخابات از قلم یک فرد حاضر در قدرت بر همگان مکشوف شد؛ مع‌الوصف آقای خاتمی که خود نیز باور نداشت انتخاب شود، با رأی بسیار بالا رئیس‌جمهور شد. در انتخابات بعد نیز با سطحی از رقابت مواجه بودیم تا جایی که می‌توان گفت انتخابات خالی از معنا نبود و چینش یک-دو جین رقیب نیز شاهدی است بر این مدعا.

دوم) محمود احمدی‌نژاد. انتخابات سال ۱۳۸۴ صحنه رقابت طیف‌های مختلف سیاست کشور بود. از نامزدهای متفاوت جریان اصلاحات تا نامزدهای اصول‌گرایان. در آن سال نیز انتخابات معنادار بود و در دور نخست فضای سیاسی رقابتی شد به‌حدی که نتیجه انتخابات به دور دوم موکول شد و در مجموع کسی باور به پیروزی یک نامزد گمنام نداشت و شاید، این فاکتور بر شکایت بردن آقای هاشمی رفسنجانی نزد خدا مؤثر بوده باشد. انتخابات سال ۱۳۸۸ نیز از همان الگو، حتی به‌صورتی رقابتی‌تر تبعیت کرد اما این بار ابزارها و معادلات فراانتخاباتی پررنگ‌تر از ادوار پیشین شد و نتیجه آن شد که تا به امروز پرونده آن انتخابات و تأثیرات آن بر فضای سیاست ایران مفتوح است.

سوم) حسن روحانی. انتخابات سال ۱۳۹۲ به دلیل انباشت نارضایتی‌ها و سرخوردگی جمعی ناشی از انتخابات ریاست جمهوری دهم و محرومیت عمده فعالان سیاسی و مدنی به سردی می‌گرایید. اما ورود آقای هاشمی رفسنجانی به انتخابات و عزم حداقلی اصلاح‌جویان و همچنین گرایش هر چه بیشتر به شکستن بن‌بست‌ سیاسی-اقتصادی موجود صورت قطبی انتخابات را تشدید کرد و نهایتاً کارزاری حول دوگانه تغییردهندگان وضع موجود/حافظان وضع موجود شکل گرفت، و پس رد صلاحیت مرحوم هاشمی از درون معادلات موجود آقای روحانی به پیروزی رسید. در انتخابات سال ۱۳۹۶ نیز رقابت پیشین به‌علاوه دوگانه برجامیان/نابرجامیان به فضای انتخابات تزریق شد و انتخاباتی زنده، رقابتی و پیش‌بینی‌ناپذیر را رقم زد.

با این اوصاف باید پرسید انتخابات پیش‌بینی‌پذیر و پیش‌بینی‌ناپذیر چگونه به‌وجود می‌آیند؟ پاسخ این پرسش را می‌توان ذیل ایده‌ای به‌نام «سیاست به مثابه بازار» جست‌وجو کرد زیرا سیاست، ماهیتاً از سازوکار بازار تبعیت می‌کند. بازار سیاست گاهی ثبات دارد و گاهی بحرانی است؛ بعضاً با شکست مواجه می‌شود و بعضی اوقات نیز در آن قواعد آنتی تراست به‌عنوان متافور مطرح می‌شود. چنانچه بازار سیاست و انتخابات از دست‌های مداخله‌گر دور باشد، رویه‌ها و قواعد میل به شفافیت می‌کنند و در نتیجه، حاصل انتخابات پیش‌بینی‌ناپذیر می‌شود در نتیجه ممکن است نتیجه به سود یا ضرر احزاب و گرایش‌های سیاسی باشد؛ در واقع هر چه هست توان اقناعی و بسیج است و نه عوامل خارجی و مکانیکی. در غیر این صورت و با ورود عوامل مداخله‌گر به بازار سیاست و انتخابات همه‌چیز پیش‌پذیر و حاصل کار از پیش مشخص می‌شود.

با مرور این شاخص‌ها می‌توان چهار نوع انتخابات را از یکدیگر تفکیک کرد.

رویه نامعلوم، نتیجه نامعلوم،

رویه نامعلوم، نتیجه معلوم،

رویه معلوم، نتیجه نامعلوم،

رویه معلوم، نتیجه معلوم.

در ادوار پیش‌بینی‌پذیر و غیررقابتی، رویه‌ها و نتایج معلوم بود. در واقع دموکراسی نمایشی برقرار بود و مشخص بود رقبا صرفاً باید به قصد باخت به میدان بیایند. یعنی امام خمینی می‌خواست آقایان بنی‌صدر، رجایی و خامنه‌ای رئیس‌جمهور باشند. در ادوار پیش‌بینی‌ناپذیر و رقابتی، هر چند رویه‌ها خراب بود اما نتایج نامعلوم بود. یعنی در زمان دوم خرداد گمان این بود که آقای ناطق نوری رأی می‌آورد اما نتیجه به‌گونه‌ای دیگر شد. در سال ۱۳۸۴ هم رویه‌های نادرست وجود داشت و آقای احمدی‌نژاد پیروز شد اما در سال ۱۳۸۸ همه در کنار نامزد نظرکرده ایستاند و کشور و سیاست متشنج شد.

حال پرسش اینجاست که چرا از دوم خرداد به این سو، انتخابات میل به پیش‌بینی‌ناپذیری کرده است. آیا ساخت قدرت دگرگون شده است یا شهروندان متحول شده‌اند؟ به‌نظر می‌رسد در این ادوار نیز همچون گذشته میل به اطلاق قدرت وجود داشته است اما از دوم خرداد ۱۳۷۶ به این سو شهروندان به سوژه‌های مهمی بدل شدند؛ زیرا تا پیش از آن مردم به‌عنوان ربات‌های رأی‌دهنده به‌رسمیت شناخته می‌شدند اما از آن سال به بعد به‌عنوان سوژه‌های مستقل به سیاست و عرصه عمومی ورود کردند.

پیش‌تر و در دوره‌های غیررقابتی، کاریزما مانع از شکوفایی سوژه‌گی شهروندان بود چرا که شخصیت کاریزماتیک به‌‌مثابه پدر خیّر ایفای نقش می‌کرد و مردم گوش به فرمان وی بودند. اما با درگذشت امام خمینی الگوی رهبری کاریزماتیک دچار تغییر شد و مردم به‌مرور از بازتولید حداکثری ایدئولوژی نظام سیاسی موجود خودداری کردند؛ به‌بیانی، بسیاری از مردم از دوره صغارت خارج شدند. از آن گذشته، حدفاصل سال‌های ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۶، منابع خبری کمابیش متکثر شد، بعضی قتل‌ها و ماجراهای امنیتی رخ داد و به‌علاوه فشار اقتصادی باعث شد مردم نگاهی متفاوت نسبت به دولت پیدا کنند؛ اگر تا پیش از این دولت همراه و خیّر به‌حساب می‌آمد از آن پس به نماد وضع نامطلوب موجود بدل شد. مضاف بر این جمعیت جوان شده بود و دیگر لزوماً انقلابی محسوب نمی‌شد.

باری، اکنون جامعه ایران در نقطه اوج سوژه‌گی قرار دارد؛ گاه میل به مشارکت می‌کند، گاه تحریم و گاه خیابان. از طرفی، حاکمیت نیز به انتخابات غیررقابتی و خودمانی میل می‌کند همچون انتخابات مجلس یازدهم. بنابراین می‌خواهم نتیجه بگیرم انتخابات سال ۱۴۰۰ صحنه کشاکش حامیان انتخابات غیررقابتی و جامعه توده‌ای از یک‌سو و شهروندان مستقل و دارای عاملیت از سوی دیگر است. و از آنجا که پروژه‌ شیبانی‌سازی و پرورش‌سازی همچنان کارآمد به‌نظر می‌رسد، انتخاباتی غیررقابتی و پیش‌بینی‌پذیر را شاهد خواهیم بود.

 

سعید حجاریان
نظرات خوانندگان


نام ارسال کننده  
متن  
     

کلیه حقوق و مطالب وبسایت متعلق به ساحت کرمانشاه می باشد                  کپی برداری با ذکر منبع بلامانع است             طراحی و پیاده سازی : : شرکت داده پردازان ستاره صبح غرب